جنبش دانشجويي در ايران هميشه در بطن و متن حوادث و تحولات سال هاي اخير كشورمان بوده است تحولاتي كه گاه دگرگوني هاي اساسي را با خود  به همراه داشته است. براي نمونه مي توان به نقش اين جنبش در پيوستن به نهضت سال 1342 امام خميني)ره( و همگام شدن با سران نهضت و همسويي با سيل خروشان ملت در جريان شكل گيري و ظهور پديده انقلاب اسلامي سال 1357 اشاره نمود كه نقشي بي نظير و بعضا پيشرو ايفا كرده است كه البته پرداختن به ابعاد حضور اين جنبش در جريان انقلاب و خصوصا پس از آن و بررسي ميزان تاثيرگذاري اين جنبش خود مجال ديگري را مي طلبد.
    
    
    گاه اين جنبش با همگام شدن با نحله ها و محافل روشنفكري و آزاديخواهي كه خواهان آزادي و عدالت اجتماعي بوده اند در بروز و ظهور جنبش هاي روشنفكري خصوصا روشنفكري ديني و سرانجام در به ثمر رسيدن گفتمان <مردمسالاري ديني> به عنوان گفتمان رايج در ايران نقش بسزايي داشته است.
    
    
    جنبش دانشجويي در ايران اساسا در جهت تبيين جايگاه و نقش خود در جامعه و به تبع آن در معادلات قدرت همواره بر مشي اعتدال ولي با پا فشاري بر اصولي همچون آزاديخواهي، استبدادستيزي و استعمارزدايي پاي فشرده كه البته مرام ظلم ستيزي، عدالت طلبي و آرمانخواهي در آن با توجه به روحيات جواني موج مي زند. اين جنبش علي رغم تلاش تماميت خواهان و انحصارطلبان در هدم آن و سعي در انحراف آن توانسته در هر عصر و زمانه اي با عقلانيت. درايت و تدبير و با اتخاذ تاكتيك هاي متناسب با نوع رويدادها و تحولات آن عصر را كنش متقابل لازم و متناسب را انتخاب و بر پايه آن عمل نمايد. به ميزان افزايش رشد سياسي و بلوغ اجتماعي در دانشجويان و در بدنه جنبش دانشجويي ايران اين نحله توانسته در بزنگاه هاي تاريخي عكس العمل هاي مناسب و دقيق از خود نشان داده كه موج آن عمدتا جامعه را دستخوش تحولات و بعضا خيزش هاي اجتماعي بنمايد. از جمله مي توان به احساس ضرورت واكنش جدي از سوي جنبش دانشجويي در برابر كودتاچيان 28 مرداد 32 براي جبران جراحت و تحقيري كه پس از آن بر ملت رفته بود اشاره كرد. اين واكنش ها و حساسيت هاي به موقع در برابر اوضاع و احوال جامعه و تحولات سياسي كشور بود كه اين جنبش را در صدر ديگر گروه ها و جنبش هاي سياسي قرار داده است. با مروري كوتاه به تاريخ مبارزات مردم ايران وجنبش دانشجويي مي توان اذعان كرد كه روز 16 آذر 32 به عنوان نماد و سمبل مبارزه با استبداد و استعمار شناخته شده است.
    
    
    در واقع پس از كودتاي آمريكايي 28 مرداد سال 32 كه موجب تنفر و انزجار عميق ملت ايران از آمريكا براي هميشه گرديد ياس و نااميدي و به تبع آن خفقان حاكم شده و رژيم وابسته كه توانسته بود با كمك اربابان و دلارهاي آمريكايي بر اريكه قدرت باز گردد درصدد برآمد تا پله هاي حكومت خود را تثبيت كند اما غافل از اينكه مقاومت مردم به طور كامل از بين نرفته و ملت ايران در اولين فرصت خشم و انزجار خود را نشان خواهد.
    
    
     ورود نيكسون معاون رئيس جمهور آمريكا به ايران كه مي آمد تا در حقيقت نتيجه سرمايه گذاري 21 ميليون دلاري خود را كه براي سرنگوني دولت مردمي مصدق هزينه كرده بود را مشاهده كند و نيز با مشروع جلوه دادن رژيم كودتا امتيازات خود را در محيط علي الظاهر آرام پس از كودتا مطالبه كند بهترين فرصتي بود تا ملت ايران و خصوصا جنبش دانشجويي آگاه و هميشه بيدار و متعهد به آرمان هاي ملت ايران صداي اعتراض خود را به گوش جهانيان برساند.
    
    
    در پي تظاهراتي كه در داخل دانشگاه از سوي دانشجويان در اعتراض به ورود كاردار جديد سفارت انگليس در ايران از روز 14 آذر آغاز گرديد و روز بعد به خارج از دانشگاه كشيده شد رژيم كه از خشم ملت و دانشجويان نسبت به خود واربابان آمريكاييش آگاه بود با تمام قوا جهت سركوب جنبش متوجه دانشگاه شد صبح روز 16 آذر گارد تا دندان مسلح رژيم كودتا براي اولين بار وارد صحن دانشگاه تهران شده و حرمت نهاد علم و دانش را به سخره گرفت تا به زعم خود فرياد اعتراض را در نطفه خفه كند اعتراض و انتقاد دانشجويان نسبت به حضور نظاميان در محوطه دانشگاه اين بار موجب هجوم وحشيانه آنها به كلاس هاي درس براي ايجاد رعب و وحشت و گرفتن زهر چشم مي شود و در نهايت هم با رسيدن دستور شليك تير مستقيم به سمت دانشجويان بي پناه براي متفرق كردن آنها منجر به شهادت 3 آذر اهورايي به نام هاي مصطفي بزرگ نيا، مهدي شريعت رضوي و احمد قندچي و موجب زخمي و مجروح شدن تعداد زيادي از دانشجويان مي شود لكه ننگي كه تا ابد بر پيشاني رژيم ماند ولي باعث شد تا خاطره شجاعت و مقاومت دانشجويان و خصوصا شهداي 16 آذر هميشه در خاطر ملت ايران ماندگار گردد. بدين ترتيب برگي ديگر در دفتر تاريخ جنبش دانشجويي ايران به عنوان روز <مقاومت تاريخي> در برابر استبداد و استعمار رقم خورد و به پاس فداكاري دانشجويان به عنوان <روز دانشجو> در تاريخ انقلاب اسلامي ثبت گرديد. بي مناسبت نيست تا در پايان به عنوان حسن ختام اين يادداشت بخشي از سخنراني شهيد چمران آن مرد بزرگ را كه در رابطه با حادثه 16 آذر با بياني سوزناك كه همسنگ قلمش شيوا ابراز داشته را در اينجا بياورم: <وقايع آن روز چنان در نظرم مجسم است كه گويي همه را به چشم مي بينم صداي رگبار مسلسل در گوشم طنين مي اندازد. سكوت موحش بعد از رگبار بدنم را مي لرزاند. آه بلند و ناله جانگداز مجروحين را در ميان اين سكوت دردناك مي شنوم. دانشكده فني خون آلود را در آن روز و روزهاي بعد براي العين مي بينم....>